|
بقعه سیدولی در منتهی الیه شرقی بازار ارسیدوزها واقع است که از غرب به خیابان خیام و از جنوب شرقی به پامنار متصل میشود. مدخل اصلی صحن از در جنوبی آن روبهروی مدرسه شیخ عبدالحسین است.
از قدمت بنا نوشتهای در دست نیست اما، نام صاحب مرقد در زیارت نامه سیدولی بن محمد التقی الجواد ذکر شده است. بقعه از بناهای زمان فتحعلی شاه قاجار است و در کتاب بدایع الانساب به این امامزاده اشاره و در مورد نسب وی بحث شده است. تنها کتیبه موجود در فضای بقعه بر در ورودی گنبد خانه نیز به تاریخ ۱۲۹۸ ه.ق، است و کتیبه تعمیراتی را در تاریخ ۱۳۲۴ ه.ش، نیز نشان میدهد.
معماری قدیمی و ایرانی با حیاط مرکزی ویژگی بنا است.
سازنده در گنبدخانه بقعه سیدولی براساس کتیبه آن استاد یوسف نجار تبریزی معرفی شده است ولی، مرمت بقعه به نام مصطفی ایوانه ثبت شده است. براساس کتیبه موجود در بنا، مرمت ایوان شمالی و شبستان مسجد توسط استاد ابوالقاسم موم دوست انجام شده است.
بنای بقعه ظاهراً ابتدا شامل گنبد خانه، نمازخانه و یک ایوان ستون دار در مقابل آن بوده است. سقف دو قسمت اخیر در اثر مرور زمان فروریخته و سپس در سالهای بعد، ایوان جلوی بقعه به کلی حذف شده است. در همین زمان یک نمازخانه به جبهه شرقی امامزاده اضافه شده است.
حرم این بقعه مربع شکل است که هر ضلعش نزدیک به سه و نیم متر است و شاه نشینهایی به عمق دو تا دو و نیم متر بر وسعت حرم از چهار جانب میافزاید. ضریح چوبی سبز رنگی موسوم به جعفری به طول سه و عرض دو متر نیز بر روی مرقد قرار دارد.
در سال۱۲۹۳ ه.ق، محمد رحیم خان خازن الملک مدرسه و مسجد خازن الملک را کنار بقعه سیدولی احداث کرد. در این زمان ایوان شمالی مسجد با ستون و تیر چوبی بنا شده بود. درسال ۱۳۲۴ ه.ش، این ایوان به وضعیت امروزی بازسازی و شبستان مسجد نیز مرمت شد. از جمله دیگر تغییرات بنا پس از احداث آن، اضافه شدن صحن امامزاده به جبهه جنوبی است. در گوشه شمال غربی این صحن، فضای شمع خانه قرار داشت که در دوره اخیر به آشپزخانه تبدیل شده است.
طی سالهای ( ۱۳۵۹ و ۱۳۶۲ ) مرمتهایی توسط سازمان حفاظت از آثار باستانی در بنا انجام شد که تمیز کردن سقف شبستان و بیرون آوردن تزیینات آجر و کاشی آن از زیر پوشش رنگ، از آن جمله بوده است. علاوه بر این، حوض صحن مسجد به باغچه تبدیل شده است.
کوچه سیدولی با هشت پله به پایین میرود که در دو طرف آن مغازههای قدیمی وجود دارد. این کوچه دارای سقف شیشهای شیروانی است. از خصوصیات این کوچه به غذا فروشهای دورهگرد، با چرخ دستی می توان اشاره کرد که با حمل دیگهای غذا هر روز دو یا سه نوع غذا عرضه میکنند.
در این راسته راهروهایی با طاقهای کوتاه و ضربی وجود دارد که برای گذر از آن باید خم شد. این راهروها به فضاهای وسیع و گسترده راه دارد. انتهای کوچه، بازار رفوگرها و کهنه فروشهای فرش به چشم میخورد که به بازار فرش فروشها متصل میشود. |